Η Γκράβα στο Webex, η ασφάλεια σε αναμονή

Πόσο ασφαλής είναι η Γκράβα;

Πάνω από έναν μήνα μετά τις πρώτες αναφορές για έντονη οσμή αερίου στη Γκράβα, περίπου 4.000 μαθητές και εκατοντάδες εκπαιδευτικοί και εργαζόμενοι βρίσκονται ακόμη αντιμέτωποι με ένα άλυτο πρόβλημα. Από τις 16 Σεπτέμβρη μέχρι τις 2 Οκτώβρη υπήρξαν επανειλημμένες αναφορές για οσμή αερίου, με τους αρμόδιους να διαβεβαιώνουν ότι οι έλεγχοι δεν έδειχναν διαρροή. Σε έναν από αυτούς διαπιστώθηκε, μάλιστα, βλάβη στο σύστημα συναγερμού. Τελικά, η παροχή φυσικού αερίου διακόπηκε, χωρίς όμως να έχει εντοπιστεί η προέλευση της οσμής. Και ενώ ο χειμώνας πλησιάζει, παραμένει το ερώτημα: τι θα γίνει όταν χρειαστεί να λειτουργήσει η θέρμανση;

Παρά την αβεβαιότητα, τα σχολεία συνέχισαν να λειτουργούν κανονικά. Σύμφωνα με μαρτυρίες γονιών, το διάστημα 5–8 Οκτώβρη καταγράφονταν απουσίες μαθητών. Οι γονείς, οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί δεν αρκέστηκαν στις διαβεβαιώσεις. Κινητοποιήθηκαν, πίεσαν και στις 9 Οκτώβρη αποφασίστηκε η αναστολή της διά ζώσης λειτουργίας των σχολείων, καθώς και η συνέχιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας με καθεστώς τηλεκπαίδευσης.

Και όσα αποκαλύφθηκαν στη συνέχεια μόνο καθησυχαστικά δεν ήταν. Οι έλεγχοι του Τεχνικού Επιμελητηρίου στις 17–19 Οκτώβρη ανέδειξαν ανιχνευτή διαρροής αερίου εκτός λειτουργίας, προβλήματα στις βάνες ασφαλείας, ελλείψεις πυροπροστασίας και αποκλίσεις από τις εγκεκριμένες μελέτες. Την ίδια στιγμή, η πηγή της οσμής παραμένει άγνωστη, ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα το τελευταίο πιστοποιητικό ελέγχου αντοχής και στεγανότητας που είχε εντοπιστεί χρονολογείται από το 2014!

Χρειάστηκε, λοιπόν, να υπάρξει ανησυχία για την ασφάλεια χιλιάδων ανθρώπων και να κινητοποιηθεί ολόκληρη η σχολική κοινότητα για να έρθουν στο φως ελλείψεις που θα έπρεπε να είχαν αντιμετωπιστεί προτού εμφανιστεί το πρόβλημα. Κι ενώ πλησιάζει ο χειμώνας, συζητούνται προσωρινές λύσεις θέρμανσης με κλιματιστικά και θερμαντικά σώματα, χωρίς να είναι σαφές πότε και με ποιες προϋποθέσεις θα επιστρέψουν οι μαθητές στις αίθουσες. Πώς, λοιπόν, να αρκεστούν οι γονείς και οι μαθητές στις διαβεβαιώσεις των αρμοδίων;

Στις 25 Οκτώβρη, ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, δήλωσε ότι η οσμή έχει πλέον εξαφανιστεί, εκτιμώντας πως ενδέχεται να προερχόταν από εργασίες μόνωσης και συγκόλλησης, χωρίς αυτό να έχει επιβεβαιωθεί. Ανακοίνωσε νέους ελέγχους για τις 26–27 Οκτώβρη, ενώ στις 26 Οκτώβρη έθεσε ως στόχο την επαναλειτουργία των σχολείων την επόμενη εβδομάδα.

Σε νεότερη ενημέρωσή τους, οι Σύλλογοι Γονέων Γαλατσίου και Αθήνας ανακοίνωσαν ότι, μετά από συνάντηση με τον δήμαρχο, ενημερώθηκαν πως εκείνος θα εισηγηθεί στο Δημοτικό Συμβούλιο την επαναλειτουργία των σχολείων τη Δευτέρα 2 Νοέμβρη. Παράλληλα, οι εργασίες που υπέδειξε το ΤΕΕ θα συνεχιστούν, ενώ μέχρι τις 23 Νοέμβρη προβλέπεται να έχει κατατεθεί πλήρης φάκελος στην ΕΝΑΟΝ και να πραγματοποιηθεί δοκιμή του συστήματος χωρίς την παρουσία μαθητών. Στη συνέχεια, ο σχεδιασμός προβλέπει την επιστροφή στη θέρμανση με φυσικό αέριο.

Ωστόσο, η επαναλειτουργία των σχολείων και η επιστροφή στο φυσικό αέριο είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Οι μαθητές ενδέχεται να επιστρέψουν στις αίθουσες πριν ολοκληρωθούν οι εργασίες και οι δοκιμές για τη θέρμανση. Το ερώτημα είναι με ποιες συνθήκες θα γίνει αυτή η επιστροφή και ποιες εγγυήσεις θα υπάρχουν για την ασφάλειά τους.

Την ίδια ώρα, συζητούνται προσωρινές λύσεις θέρμανσης με κλιματιστικά και θερμαντικά σώματα, ενώ, όπως αναφέρθηκε σε πρόσφατο συμβούλιο γονέων, υπάρχει σχεδιασμός για εγκατάσταση αντλιών θερμότητας με ορίζοντα το καλοκαίρι του 2027. Προφανώς, η θέρμανση και η ενεργειακή αναβάθμιση των σχολείων είναι αναγκαίες. Όμως δεν μπορούν να παρουσιαστούν ως λύση σε ένα πρόβλημα του οποίου η αιτία δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί. Το ζητούμενο δεν είναι να πανηγυρίζουμε για παρεμβάσεις που ανακοινώνονται, αλλά να γνωρίζουμε γιατί χρειάστηκε να φτάσουμε ως εδώ και με ποιες πραγματικές εγγυήσεις ασφάλειας θα επιστρέψουν οι μαθητές στις αίθουσες.

Τελικά, πού είμαστε ασφαλείς;

Η Γκράβα δεν είναι ένα ξεκομμένο περιστατικό. Λίγες μέρες αργότερα, και συγκεκριμένα στις 22 Οκτώβρη στον Κολωνό, έξι σχολεία εκκενώθηκαν μετά από διαρροή φυσικού αερίου που προκλήθηκε κατά τη διάρκεια εργασιών. Τα Τέμπη, η Βιολάντα, οι καταγγελίες στην Κυψέλη για τα σπίτια που επηρεάζονται από τα έργα του μετρό και η πρόσφατη πτώση τμήματος οροφής σε σχολείο στο Νέο Ηράκλειο είναι διαφορετικά γεγονότα που φέρνουν ξανά μπροστά μας το ίδιο ερώτημα: πόσο ασφαλείς είμαστε στο σχολείο, στη δουλειά, στις μετακινήσεις, στην ίδια μας τη γειτονιά;

Και όλα αυτά σε μια καθημερινότητα γεμάτη ακρίβεια, φτώχεια, πολέμους και ανασφάλεια. Με τους ανθρώπους να παλεύουν για το νοίκι, το ρεύμα, τα καύσιμα και τη θέρμανση. Σε αυτή την πραγματικότητα, η ανθρώπινη ζωή αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο σαν αναλώσιμη.

Και μετά το Webex, τι;

Το Webex δεν είναι άγνωστο στους μαθητές. Το κράτος το έχει χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν απέναντι σε μαθητικές καταλήψεις, ως μέσο εκτόνωσης των κινητοποιήσεων. Στη Γκράβα, η τηλεκπαίδευση έρχεται να συνεχίσει μια «κανονικότητα» την ώρα που το πρόβλημα παραμένει άλυτο. Και δεν είναι καθόλου αθώο να μπαίνουν οι διεκδικήσεις σε δεύτερη μοίρα, όταν ήταν ακριβώς οι αγώνες μαθητών, γονιών και εκπαιδευτικών που ανάγκασαν τους αρμόδιους να κινηθούν.

Και το βάρος αυτής της «κανονικότητας» πέφτει ξανά στις ίδιες τις οικογένειες. Όπως ανέφεραν γονείς σε πρόσφατο συμβούλιο, αναγκάζονται να μένουν στο σπίτι με τα παιδιά τους, χωρίς να μπορούν να παίρνουν συνεχώς άδειες από τη δουλειά ή να χάνουν μεροκάματα. Άλλες οικογένειες δεν διαθέτουν τον απαραίτητο εξοπλισμό για να παρακολουθούν όλα τα παιδιά ταυτόχρονα, ενώ για παιδιά με αναπηρία η τηλεκπαίδευση μπορεί να γίνεται ακόμη πιο δύσκολη ή και αδύνατη χωρίς την κατάλληλη υποστήριξη. Κι όμως, ακούγεται ακόμη και το επιχείρημα ότι αυτή η κατάσταση «βολεύει» τους εκπαιδευτικούς, την ώρα που και οι ίδιοι καλούνται να δουλέψουν κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες. Τελικά, το σχολείο μεταφέρεται στο σπίτι, μαζί με όλα τα προβλήματα που οι οικογένειες καλούνται να αντιμετωπίσουν μόνες τους.

Η βάνα έκλεισε, οι έλεγχοι αποκάλυψαν σοβαρές ελλείψεις και η πηγή της οσμής παραμένει άγνωστη. Παρά την πρόταση για επαναλειτουργία των σχολείων στις 2 Νοέμβρη, οι εργασίες για την ασφαλή λειτουργία του φυσικού αερίου δεν έχουν ολοκληρωθεί. Οι μαθητές χρειάζονται ασφαλή σχολεία, με θέρμανση και αξιοπρεπείς συνθήκες, όχι επιστροφή στις αίθουσες με εκκρεμότητες που μεταφέρονται για αργότερα.

Και δεν είναι μόνο στη Γκράβα που οι μαθητές βγαίνουν μπροστά. Στη Γαλλία, χιλιάδες μαθητές κινητοποιήθηκαν για τις συνθήκες στα σχολεία τους. Σε διαφορετικές χώρες και συνθήκες, η νέα γενιά έρχεται αντιμέτωπη με προβλήματα που δεν περιορίζονται μέσα σε μια σχολική αίθουσα.

Η Γκράβα μάς αφορά όλους, είτε είμαστε μαθητές είτε όχι. Η άμεση λύση είναι αναγκαία και οι κατακτήσεις έχουν σημασία. Όμως μέσα από τις κινητοποιήσεις γεννιέται και κάτι που δεν χωρά σε κανένα τεχνικό πόρισμα: η συνείδηση ότι τα κοινά προβλήματα μπορούν να γίνουν υπόθεση των ίδιων των ανθρώπων.

Και μετά το Webex, λοιπόν, τι; Θα επιστρέψουμε σε μια «κανονικότητα» που μας αφήνει διαρκώς εκτεθειμένους ή θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε μια ζωή με ασφάλεια και αξιοπρέπεια για όλους;